Źródło świadomości
Świadomości strumień. Technika prozatorska, którą ochrzczono mianem strumienia świadomości, polega na zastąpieniu tradycyjnego opisu i konwencjonalnych dialogów przez wewnętrzny monolog postaci naśladujący za pomocą środków językowych naturalny przebieg myśli. Oparcie narracji na strumieniu świadomości nieuchronnie musiało doprowadzić do zachwiania chronologii wydarzeń. Prekursorami nowej techniki byli Joyce, Proust oraz wybitna pisarka angielska - Virginia Woolf (1882-1941). W swej powieści zatytułowanej Pani Dalloway (1925), oprócz strumienia świadomości, w warstwie formalnej pisarka zastosowała kolejną nowatorską technikę. Jej bohaterka jest bowiem przedstawiona poprzez pryzmat świadomości innych postaci. Świat powieści Woolf zbudowany jest z wrażeń, ulotnych myśli i nastrojów. Chronologia wydarzeń jest zaburzona, upływ czasu przedstawiony jest tak. jak go odczuwają bohaterowie . Wątek fabularny schodzi tu na drugi plan. Niepokoje na scenie politycznej Europy, pojawienie się dyktatorskich reżimów, dwie wojny światowe wpłynęły na ukształtowanie się nowego gatunku - powieści politycznej. Powstało wówczas dzieło jego życia -W poszukiwaniu straconego czasu (1913-1927). Jest to wyjątkowo obszerny portret arystokratycznych sfer Paryża widziany oczami artysty, a zarazem nostalgiczne pożegnanie ze światem powoli odchodzącym w przeszłość.
Powieści polityczne
Rosjanin Borys Pasternak (1890-1960), znany w swoim kraju przede wszystkim jako poeta, zyskał sobie międzynarodową sławę dzięki powieści Doktor Żywago, uważanej na świecie za jedno z najważniejszych dzieł o tematyce politycznej. Pasternak ukazuje w nim, jak wielkie nadzieje związane ze zwycięstwem rewolucji 1917 roku zostały zniweczone przez bolszewicką „władzę ludową". Powieść ta porusza również problematykę związaną z tak uniwersalnymi tematami, jak miłość czy indywidualny los człowieka. W pisarstwie innego Rosjanina - Aleksandra Sołżenicyna - czytelnicy mają możliwość zapoznać się z kulisami stalinowskiego terroru. We wszystkich powieściach, które można określić mianem politycznych, pojawia się również motyw narastającej alienacji człowieka w dynamicznie zmieniającym się, stechnokratyzowanym świecie. Wątek ten jest szczególnie widoczny w dziełach Brytyjczyka George'a Orwella (Folwark zwierzęcy z roku 1945 oraz 1984 z roku 1949) i Arthura Koestlera (Ciemność w południe, 1943). Mianem pisarstwa politycznego określa się czasami także twórczość francuskiego autora, Jean-Paul Sartre'a (1905-1980). Był on jednym z filarów nurtu filozoficznego i literackiego zwanego egzy-stencjalizmem, a w swych powieściach stale zajmował się problemem sensu ludzkiego istnienia, wewnętrznej wolności człowieka i jego moralnej odpowiedzialności.