Wierność realizmowi
Ukazywanie tego, co prawdziwe Twórcy okresu realizmu pragnęli wiernie odtwarzać rzeczywistość, chcieli uwolnić się od wszelkich subiektywnych uprzedzeń, idealizmu i romantycznych ciągot. Wielu powieściopisarzy drugiej polowy XIX wieku postrzegało swą twórczość jako nową jakość, odkrywającą prawdę o człowieku i będącą dokumentem życia społecznego. W rzeczywistości byłoby błędem utrzymywać, że powieść realistyczna pojawiła się w XIX wieku jako coś zupełnie nowego i że wcześniej pisarze nie podejmowali prób wiernego i maksymalnie zgodnego z rzeczywistością odtworzenia życia społecznego i bieżących wydarzeń. Spośród twórców zaliczanych do grona realistów najczęściej przywoływanym przykładem jest postać Daniela Defoe (1660-1731), uważanego przez wielu za pierwszego powieściopisarza. Jego powieści - słynny Robinson Crusoe (1719), będący "nadzwyczaj przekonywującym zapisem przygód rozbitka" i Moll Flanders (1722), opowiedziana w formie autobiograficznego wyznania historia życia kobiety opuszczonej jako dziecko przez matkę i deportowanej za kradzież z Anglii do Wirginii - operują narracją w duchu realizmu
Zainteresowanie życiem codziennym
Życie codzienne obiektem zainteresowań Jednym z twórców tego okresu bez wątpienia zainteresowanym "zwyczajnym" życiem "zwyczajnych" ludzi - rolników, rzemieślników i przedstawicieli prowincjonalnej społeczności - była Mary Ann Evans, znana jako George Eliot (1819-1880). Akcja jej słynnej powieści Middlemarch (1871-1872) toczy się w prowincjonalnym miasteczku o tej samej nazwie, a fakt, że jego mieszkańców określa się mianem "Middlemarchers" - "będących w połowie drogi" - podkreśla w pewien sposób ich przeciętność, zwyczajność. Zdaniem pisarki powieść służyć powinna poważnej dyskusji w zasadniczych kwestiach moralnych, a nie wyłącznie rozrywce. Jak sama mawiała, interesowały ją problemy zwykłych, szarych ludzi i nie chciała poświęcać cennego czasu sprawom odrealnionym i mało istotnym. Sposób widzenia sztuki i gloryfikacja cnót takich jak solidność, wytrwałość, umiejętność samokontroli spowodowały, że zaczęto określać ją mianem pisarki moralistki. Uznano ją również za pierwszą pisarkę angielską wyraźnie opowiadającą się za estetyką realizmu. Jej twórczość obfitowała w trafne analizy i komentarze odnoszące się do ówczesnego życia społecznego i zachodzących przemian politycznych, na co mogły mieć wpływ jej kontakty z myślicielami z kręgu pozytywizmu, takimi jak J.S. Mili i H.Spencer.