Opowieści pełne grozy

firefox Opowieści niesamowite. Zgoła inny stosunek do świata prezentował jeden z najwybitniejszych prozaików tamtych czasów, Edgar Allan Poe (1809-1849). W swej twórczości badał on bowiem ciemną stronę ludzkiej egzysten­cji; obecnie uznawany jest za ojca powieści grozy oraz książek detektywistycznych. Wyrosłe z tra­dycji angielskiej literatury gotyckiej opowiadania, na przykład Upadek domu Usherów z roku 1839, to mistrzowsko skonstruowane psychologiczne dreszczowce. Życie pisarza od samego początku nie było usłane różami. Osierocony już w wieku dwóch lat, w dorosłym życiu borykał się z wieloma przeciwnościami. Wyrzucony z wojskowej akade­mii West Point za hazard, długi, nadużywanie alko­holu i próbę samobójstwa, popadł w obsesję ciążą­cego nad nim przekleństwa. Poe sam przypominał jednego ze swych wyalienowanych bohaterów romantycznych. Pomimo iż autor mocno wierzył w potęgę harmonii i boskiego piękna, nie dawał swym bohaterom szansy na odnalezienie tych war­tości. Na końcu drogi niemal zawsze oczekiwały na nich obłęd i śmierć. Jest to można powiedzieć klasyka horroru, grozy i thrillera, klasyk gatunku, niestety większość jego powieści jest na tyle skomplikowana i trudna w odbiorze, że mało który reżyser chce się podjąć zekranizowania jego powieści, dlatego też tak mało znamy filmów na podstawie jego książek.

Symbolizm

firefox Odkrywanie symboli. Poe z dystansem odnosił się do współczesnej mu rzeczywistości. Młode demokratyczne społeczeństwo tworzyło własny system zasad moralnych oraz wzajemnych relacji między ludźmi. Nie brakowa­ło też ludzi, którzy kwestionowali narzucane przez grupę ograniczenia. Nathaniel Hawthorne (1804-1864) w swej słyn­nej powieści Szkarłatna litera porusza problem cudzołóstwa oraz jego społecznych konsekwencji w świetle poszanowania wolności jednostki. Hawt horne ceniony jest jednak przede wszystkim za stronę formalną swych utworów. Byi na przykład w amerykańskiej literaturze prekursorem alegorii - historii o podwójnym znaczeniu, która oprócz właściwej treści niesie ze sobą głębsze przesłanie natury moralnej. Zastosowanie takiego środka sty­listycznego pozwoliło w atrakcyjny sposób komen­tować współczesną rzeczywistość. Mistrzem sym­bolu w literaturze okazał się jednak przyjaciel Hawthorne'a, Herman MeMlle (1819-1891). W swej powieści zatytułowanej Moby Dick wy­kreował najbardziej wyrazisty symbol epoki - ty­tułowego bohatera, którym jest budzący grozę potężny biały wieloryb. Autentyczne doświadcze­nia autora, jako uczestnika wypraw wielorybniczych, pozwoliły na obrazowe przedstawienie śro­dowiska ludzi morza. Wątek powieści koncentruje się wokół zmagań człowieka z groźnym olbrzymem - walki odzwier­ciedlającej odwieczną walkę dobra ze złem.