Literatura pozytywizmu
Pozytywiści wyznaczyli nowe trendy w literaturze. Po zakończeniu epoki romantyzmu, w literaturze polskiej nastał czas pozytywizmu. Rozpoczął się w 1863 roku a skończył w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku. Całość literatury dotyczyła zarówno jednostek jak i całych społeczeństw. Literatura była oparta na prawidłowościach, które były wyznaczone i potwierdzone przez naukę. Głównymi problemami i zagadnieniami które były podejmowane przez autorów tego okresu są: praca organiczna, emancypacja kobiet, asymilacja ludzi narodowości żydowskie oraz praca u podstaw. Autorzy mieli za zadanie uświadomić ludziom, że czasy wymagają tego aby jednostka zmieniła swoje postępowanie na zgodne z tym jakie proponuje nauka. Konieczne stało się odstępstwo od romantycznych trendów i uwielbienia dla ponadczasowych wartości. W literaturze bardzo popularne było w tym okresie zamieszczanie długich opisów otoczenia, w którym znajdował się bohater, zwłaszcza opisy przyrody przytłaczały swoim ogromem. Do najwybitniejszych przedstawicieli tego okresu zaliczamy Elizę Orzeszkową oraz Stefana Żeromskiego.
Literatura Młodej Polski
Wpływ na twórców Młodej Polski miały zabory i wojny toczone w tym okresie. Bardzo krótka w dziejach jest epoka literacka zwana Młodą Polską. Trwała niespełna trzydzieści lat. Rozpoczęła się w 1891 roku a zakończyła w 1918 roku. W tym czasie nastąpił powrót do wartości, które obowiązywały w romantyzmie. Odrzucono poglądy pozytywistów, którzy opierali się głównie na potwierdzonych zasadach nauki. Po raz kolejny zwyciężyło wnętrze człowieka. Uczucia wzięły górę nad potwierdzonymi faktami. To nawiązanie do romantyzmu ma również swoje odniesienie w nazewnictwie, bowiem okres Młodej Polski jest także nazywany neoromantyzmem. Bardzo duży wpływ na twórców miały historyczne fakty oraz realia polityczne w których znajdowała się ówczesna Polska. Do najwybitniejszych postaci Młodej Polski możemy zaliczyć Stanisława Wyspiańskiego, Stanisława Przybyszewskiego, Leopolda Staffa, Władysława Reymonta, Kazimierza Przerwę – Tetmajera, Stefana Żeromskiego oraz Tadeusza Boya – Żeleńskiego. W utworach często widać nawiązanie do powstania listopadowego oraz licznych wojen, które toczyli Polacy.