Fantazja i rzeczywistość

firefox Dwa światy, dwie różne rzeczywistości, dwa różne rozumienia świata i jego interpretacji. Brytyjscy pisarze należą do najbardziej płodnych twórców literatury dziecięcej i w dużej mierze przy­czynili się do rozkwitu tego gatunku w XX wieku. Już w pierwszej dekadzie XX wieku pojawiły się książki Edith Nesbit, która, starając się przemówić do dziecięcej wyobraźni, zerwała ze skostniałymi zasadami wiktoriańskiej obyczajowości. Bohate­rami większości książek Edith Nesbit jest grupka niesfornych dzieciaków, które przeżywają niesa­mowite przygody, balansując na krawędzi rzeczy­wistości i świata magii. Jednakże nawet utwory tej autorki cechuje w pewnych momentach monoto­nia i brak fantazji. Do najbardziej znanych książek Nesbit należą między innymi Pięcioro dzieci i coś z 1902 roku oraz Feniks i dywan z 1906 roku. Prekursorski pomysł łączenia rzeczywistości ze światem magii i fantastyki został w późniejszych latach wykorzystany przez wielu pisarzy. W siedmioczęściowej powieści C.S. Lewisa zatytułowa­nej Opowieści z Narni grupa dzieci przez tylną ścianę szafy przedostaje się do fantastycznego kró­lestwa, zamieszkanego przez dziwne istoty, gdzie rozgrywa się odwieczna walka dobra ze złem. W walce tej istotne znaczenie mają emocje i uczu­cia poszczególnych dzieci. Twórcami bajek zwierzęcych byli: Ezop i Fedrus w starożytności, od których tradycję tę przejęli m.in. J. La Fontaine, G.E. Lessing, a w Polsce I. Krasic­ki i A. Mickiewicz.

Współczesne bajki

firefox Bajka współczesna. Bajka od wieków stanowiła podstawowy gatunek ustnej twórczości. Był to utwór epicki, oparty na motywach folklorystycznych, pisany prozą lub wier­szem i zawierający naukę moralną. Do 1900 r. większość powszechnie znanych i opowiadanych z po­kolenia na pokolenie bajek zostało spisanych i wydanych. Na przełomie wieków w Stanach Zjednoczonych zaproponowano dzieciom bajkę współczesną - Czarnoksiężnik z krainy Oz autorstwa Franka Bauma. Dorotka, mała dziewczynka z Kansas, zostaje porwana przez wiatr i przeniesiona do nieznanej krainy. W wędrówce po tajemniczym lądzie towa­rzyszą jej trzy fantastyczne stwory - Blaszany Drwal, który nie ma serca, Strach Na Wróble, któ­remu brakuje mózgu oraz tchórzliwy Lew. W roku 1939 Czarnoksiężnik z krainy Oz został spopula­ryzowany przez słynny musical o tym samym ty­tule z Judy Garland w roli głównej. Do tradycji bajek dla dzieci nawiązuje również trzykrotnie ekranizowana seria opowieści - Przygo­dy Piotrusia Pana pióra Brytyjczyka, J.M. Barrie. Autor wykorzystał tu również motyw umieszcze­nia głównych bohaterów w innej rzeczywistości. Wendy i jej bracia za namową Piotrusia Pana i wróżki o imieniu Dzwoneczek przenoszą się do fantastycznej krainy, gdzie przychodzi im walczyć z niegodziwym Kapitanem Hakiem. Bajki o zwierzętach, posługujących się ludzką mową i symbolizujących ludzkie postawy, od po­czątków gatunku stanowiły jego ważną część.